'Is het belangrijk dat een opleiding wordt afgerond met een diploma?’

‘Mogen leerlingen over alles meebeslissen?’
‘Moet er in het onderwijs een basis curriculum zijn?’


Met deze vragen word ik verwelkomd bij de sessie van de Democratische School DOE040 op het Rijnland Praktijk Festival. Jacqueline en Eric vertellen enthousiast hoe alle kinderen zich vrij mogen bewegen door de school. Ze zijn niet gebonden aan een eigen groep of lokaal, maar beslissen zelf wat ze wanneer willen leren. Zo had een jongetje uit groep 4 eens besloten om een hele dag met de wiskundeleraar mee te lopen en een top dag gehad.

Vanuit het werken met Deep Democracy weet ik hoeveel het oplevert als je ‘met’ in plaats van ‘over’ mensen beslist en hoe belangrijk het is dat verschillende stemmen gehoord worden. Toch roept het utopische beeld van vrijheid en zelfontplooiing behalve enthousiasme ook nogal wat twijfels bij mij op; leidt zo’n klein jochie de andere kinderen niet af bij de wiskundeles? Als we diploma’s afschaffen, wie zegt dan dat de mensen die we inhuren weten wat ze doen? En ben ik bekrompen als ik me afvraag of het niet een beetje een zooitje wordt op die school?

Deze hele dag staat in het teken van ‘intelligente ongehoorzaamheid’, het ter discussie stellen van ingesleten patronen en het kritisch onderzoeken van hoeveel regels en structuur er echt nodig zijn. Mensen uit uiteenlopende sectoren delen hun successen en uitdagingen.


Tompoes en logeerpartij
Ik ontmoet Aukje Lausberg van ‘Radicale vernieuwing verpleeghuiszorg’. Zij vertelt me over haar opa die dol was op Tompoezen, maar deze nooit kreeg in het verpleeghuis waar hij woonde omdat er ‘gezond gegeten moest worden’. En over een grootmoeder die zo graag wilde dat haar kleindochter kwam logeren, wat niet mocht want ‘dat doen we hier nooit’. Ik moet er niet aan denken dat ik als volwassen vrouw zulke basale dingen opeens niet meer zelf mag beslissen. Tegelijkertijd ken ik natuurlijk ook de verhalen van bezuinigingen en overbelaste mensen in de zorg. Zetten alle persoonlijke wensen van cliënten het systeem niet nog verder onder druk?


Vrijheid én Verantwoordelijkheid
Volgens Gerrit Leene van de zorginstelling Philadelphia niet. Hij leidt zijn organisatie al jaren op basis van de filosofie:

V x V = V2


Oftewel; Vrijheid x Verantwoordelijkheid = (zelf) Vertrouwen en Vertrouwen in anderen. 

Het idee is dat medewerkers niet klakkeloos protocollen afwerken, maar worden gestimuleerd om kritisch te kijken naar de behoeftes van de cliënt en hoe ze daaraan kunnen bijdragen. Dit draagt volgens Leene niet alleen bij aan het welzijn van de patiënten, maar het brengt ook medewerkers weer dichter bij hun passie en de redenen waarom ze hun beroep gekozen hebben.  Als er op een dag onverwachts inspectie langskomt in de organisatie, is deze onder de indruk van hoeveel verantwoordelijkheid medewerkers nemen voor hun werk en hoe goed ze kunnen uitleggen waarom ze doen wat ze doen. 

Of sprekers nou uit het bedrijfsleven komen of uit de zorg of het onderwijs, deze conclusie lijkt steeds terug te komen; geef mensen de vrijheid om zelf te bepalen hoe ze werken en problemen oplossen en ze worden vanzelf meer gemotiveerd en betrokken. Toch is het niet alleen rozengeur en maneschijn. Onschool presenteert bijvoorbeeld een prachtig concept om jongeren met een autistisch spectrum stoornis te begeleiden naar een goede studie keuze. Maar doordat ze geen vaststaand curriculum hebben (ze zetten immers de jongeren centraal) is het moeilijk om financiering te krijgen voor hun school. Het is fantastisch als kinderen zich kunnen ontwikkelen in hun eigen ritme en kunnen uitgroeien tot zelfbewuste en zekere volwassenen, in plaats van op hun  20e een burn out te krijgen. Maar ondertussen verwacht de maatschappij wel van ze dat ze een officieel diploma hebben en voortdurend examens maken. Een bedrijf vertelt dat sinds ze van 8000 regels en protocollen teruggingen naar 500 hun medewerkers veel effectiever werken. Klanten die ze bezig zien zijn onder de indruk, maar op papier komt hun bedrijf minder professioneel over dan de concurrenten.

Het terugkerende dilemma is; hoe hou je contact met je waarden en wat je echt wilt, geef je je mensen de vrijheid om dingen flexibel aan te pakken en op te lossen ÉN zorg je tegelijkertijd dat je kan functioneren in een wereld die zo sterk hangt aan structuren, regels en gelikte documenten? Een sluitend antwoord is daar niet op gekomen, maar de dag heeft mij geïnspireerd om weer eens kritisch naar mijn eigen patronen te kijken. En naar de aannames die ik heb over wat er allemaal ‘moet’.


Tekst: Christien Oudshoorn, trainer HumanDimensions



Gepost door: Chulah Berkowitz op 30/04/2018 10:00

Waar Jitske Spreekt

Jitske spreekt regelmatig op congressen. Wil je weten waar en wanneer? Meer informatie en inschrijven? Klik hier om de agenda te bekijken.

Over ons

HumanDimensions kijkt naar bedrijven en organisaties door het oog van een antropoloog. Hoe vormen mensen culturen en hoe vormen culturen mensen? We reizen de wereld rond op zoek naar manieren om sterke tribes te bouwen en onderlinge relaties te verstevigen. En brengen deze kennis via ijzersterke lezingen, masterclasses en trainingen naar de wereld van organiseren en samenwerken. Deep Democracy. Inclusie. Diversiteit. Organisatiecultuur. Leiderschap.

Facebook Twiter Instagram

Facebook

EZINE

Elke zes weken een informatief, inspirerend, prikkelend ezine in je mailbox? Met artikelen, blogs, vlogs en ons laatste nieuws?

* is verplicht

© 2018 Human Dimensions B.V. Prijswijzigingen en eventuele typfouten onder voorbehoud Website door BlueBird Media. Privacy